6/8/2007 - büyükler kirletiyor!

“Çevremizi temiz tutmak ve güzelleştirmek için çocuklara büyük görevler düşüyor. Belki de bizler, bıkmadan usanmadan çalışmalı ve büyüklerimize sevgiyi hatırlatmalıyız… Anne sevgisini, ağaç sevgisini, arkadaş sevgisini, çiçek sevgisini, hayvan sevgisini, toprak sevgisini, insan sevgisini…” Büyüklerimiz sizi ‘kirlenmenin boyutları’nı anlattığınız kitabınızdan tanıyorlar. Şimdi okurlarımız da sizi çevre konusundaki fikirlerinizle tanıyacaklar. Çünkü aklımızın bir ucunda her zaman cevaplarını merak ettiğimiz sorular var. İşte bu sorulardan ilkini soralım size: - Sokaklarımız çevre açısından bize ne ifade eder? Çevre eğitimine sokakta mı başlıyoruz yoksa? - Evet, çocuklar için sokak ilk eğitim alanı diyebiliriz. Sokaklar çocukların eğitildiği alanların başında gelir. Caddeler, sokaklar, mahalleler… Kendiliğinden eğitildiğimiz bir alan, tabii bir eğitim alanı gibi düşünülebilir. Bizim kültürümüzde çıkmaz sokaklar da vardır. Çıkmaz sokak o çevreye aittir, o mahalleye aittir, oradaki evlere aittir. Ve bütün çocukların oyunları orada kurulur, o sokakta çiçeklenir bahar, o sokaklar tertemiz tutulur, mavi gökyüzüne bakar gün boyu. Üstü açıktır, çevresi ağaçlarla doludur. - Çıkmaz sokaklarımız olduğu kadar esrarengiz sokaklarımız da var. Mesela, uzun yolculuklar yaptığımız, dağlara, denizlere açılan sokaklar. Sokağa çıkmış çocuk nelere dikkat edecek? Komşular var, çiçekler var, kuşlar var, kediler var ve hepsi orada yaşıyor. - Sokakta yaşadıklarımız açısından bakarsak; hayvanlara dikkat etmeli mutlaka! Geçmişte sokaklarda bu kadar araba yoktu, şimdi arabalara dikkat etmeli çocuklar. O da çevrenin bir parçası. -Ve o arabalar evdeki oyuncak arabaların gerçek hali. -Haklısınız, evdeki hayal ve bilgi sokakta sınanıyor ve bu hayal gerçeğe dönüşüyor. - İşte bu hayalle gerçek arasında sokağa çıkmış, annesiyle sokakta yürüyen ya da tek başına sokak ortasında kalmış çocuğa dönerek, beş tane madde sıralar mısınız, desek. Hemen neler gelir aklınıza? - İlk aklımıza gelen, arkadaşlarımız olur. Onlara dikkat edelim. İyi arkadaşlar edinelim. Arabalara dikkat edelim. Sokak köpekleri var, onlara dikkat edelim. Ne bileyim güneşe, soğuk havalara, toza, toprağa dikkat edelim… -Bir de çiçekler var. Bu çiçeklerin isimlerini de öğrenelim. Ben çocuklara söylüyorum, kendi isminizi öğrendiğiniz gibi, ülkemizde, şehrimizde, sokağımızda yetişen çiçeklerin isimlerini de öğrenmeli. Kendi şehrindeki çiçeklerin ismini bilen çocukla o bilgiye sahip olmayan çocuğun farklı dünyada olacağını düşünüyorum. Bunu önerebiliriz çocuklara. Hatta sokakta çiçeklerle konuşacağız. Sokakta çiçek ve hayvan bilgisiyle yüz yüze kalacağız. - Sokakta oyunlarımız devam ederken, kesinlikle elimizdeki kâğıt parçalarını, çöpleri, meyve artıklarını etrafa saçmayalım. Hani büyüklerimiz derler ya, ‘aslan yattığı yerden belli olur’. Bence her çocuk da sokağından belli olur. Öyleyse çöpler, doğruca çöp tenekesine… Okulumuza giden, evimize giden, sevdiklerimize açılan yollarımız onlar. - Şimdi biz okurlarımıza çevre konusunda sokağımızı temiz tutmanın öneminden bahsediyoruz. Çevreyi kirletme, yere çöp atma, diyoruz.. Elimizdeki çöpleri, kâğıtları, meyve çöplerini, açtığımız kalem çöplerini, yani elimizdeki kirli şeyleri yere atmamayı, çöpe veya uygun yerlere atmayı öğretirken aklımıza büyükler geliyor. Çünkü, çocuklar çevreyi nasıl temiz tutacaklarını en güzel şekilde öğrenmiş, görevlerini de en güzel şekilde yapıyorlar. Güzel şeyleri öğrenen ve yapan bir nesil var karşımızda. Çevremizi o halde kim kirletiyor? Büyükler değil mi? O halde çocuklarımız büyüklere nasıl anlatacaklar, sokağımızı kirletmenin dünyayı kirletmek olduğunu! Yani uzak ülkelerden birinde; mesela Afrika’da, bir çocuk sokağını kirletse aslında bize de zarar veriyor. Çünkü yağmur ormanlarına zarar vermiş oluyor. Ya da daha uzak bir ülkede; Amerika’nın bir eyaletinde, bir adam sokağını kirletiyor ve bu bizi etkiliyor. Şimdi bizim büyükler olarak bir kabahatimiz var. Bunu nasıl halletmemiz lazım? Bugünlerde de küresel ısınmadan, dünyamızın çok kirlendiği için hayvanlara çok zarar verdiğimizden bahsediyoruz. Şimdi çocuklara nasihat etmeyi bırakıp ne yapmalıyız? - Çocuklara çevre bilincini kazandırmak için tekrar tekrar vurgulamak gerekir. Çevre problemleri bir üretim-tüketim sırasında meydana çıkan atıklardan kaynaklanır. Dolayısıyla tükettiğimiz bir ürünün kutusunu, içtiğimiz bir içeceğin kutusunu ya da şişesini kesinlikle sokağa atmamalıyız. Bunu belki çocuklar biliyor; ama bunu çocuklar yapmıyor. Büyükler yapıyor. Çevre sorunları büyüklerin üretim ve tüketimi sırasında açığa çıkan atıklara özen göstermemesinden kaynaklanıyor. - Biz mesela plastikten vazgeçsek: Dünya olarak karar verdik, çocuklar karşısında doğru bir şey yapacağız. Plastik toprakta geç erir. Karar versek, bütün insanlar plastik üretmesek... Topraktan, ağaçtan üretsek saklama kaplarımızı. Sağlığa zarar vermeyecek maddelerden yapabilsek ürünlerin ambalajlarını. Böyle bir karar vermek çok mu zor? -Böyle bir kararı vermek zor. Plastik hayatımızın her alanına girmiş. Ama şunu ısrarla vurgulamak gerek. Tabiata dönmek… Tabiatta atık yoktur. Çevreye bıraktığımız her şey, bir başka canlının yiyeceği oluyor. O yüzden tabiata baktığımız zaman atık yoktur, kirlenme yoktur. - Demek ki birlikte yaşadığımız sinekler, mikroorganizmalar, kelebekler, kuşlar ve vahşi hayvanların hepsi bizim attığımız şeylerin yenilebilir olmasını ve onlar için zararlı olmamasını istiyorlar. O zaman biz büyükler olarak, çocuklara plastiğin zararlarını anlatmakla kalmayıp, plastikten vazgeçmenin yollarını arayacağız. Biz Arkadaşım Dergisi olarak şunu istiyoruz büyüklerimizden; plastik gibi tabiata zarar verecek atıklardan vazgeçsinler. Nasılsa büyükler her şeyi yapabilirler! Yapamazlar mı yoksa? - Bence de yapabilirler… Zaten büyükler olarak tabiata zarar verecek şeyler üretmekten vazgeçmediğimiz sürece çevremiz kirlenmeye devam edecek. Bunu da kimse istemez. Biliyorsunuz evrende hava-su ve toprak olan tek gezegen Dünya. Bizler de bu dünyanın misafirleriyiz. İsraftan ve açgözlülükten yılandan kaçar gibi kaçmanın yollarını bulmak zorundayız.